Kerstfeestoverdenking 2001

Lezen Genesis 1:1-19

Raar om dit te lezen in een kerstdienst! Het scheppingsverhaal heeft toch niet veel te maken met Kerst? Toch wil ik in deze korte overdenking laten zien, dat er wel degelijk een band is tussen Genesis en Kerst.

Met de schepping is iets bijzonders aan de hand. Ik heb het daar al wel eens eerder over gehad: het licht was er eerder dan de lichtdragers; de zon, maan en sterren kwamen pas op de vierde dag, terwijl het licht er al vanaf het eerste begin was! Maar er is nog iets opvallends. In het scheppingsverhaal zit steeds een refrein: ‘en God zag dat het goed was.’  Maar er is één dag, waarop God dat niet zei: de tweede dag. Waarom niet? De meeste uitleggers verklaren hierbij dat God scheiding maakte tussen water en water; scheiding tussen twee gelijke dingen. Daar zit wel wat in, al geloof ik ook, dat God deze scheiding zelf gewild heeft. Maar opvallend is, dat in het stukje dat we gelezen hebben, nóg twee keer het woord scheiden of scheiding voorkomt en dan staat er wél bij, dat het goed was.
De eerste keer is in vers vier: ‘God zag dat het licht goed was en God maakte scheiding tussen het licht en de duisternis.’  Wát was hier goed? Het lícht! God vond de duisternis niet goed, maar het licht wel en daarom maakte Hij daar scheiding tussen.
De tweede keer is in vers 17-18: ‘En God stelde ze aan het uitspansel des hemels om licht te geven op de aarde en om te heersen over de dag en over de nacht, en om het licht en de duisternis te scheiden. En God zag dat het goed was.’
God is duidelijk wel blij met een scheiding tussen twee zaken, die elkaar niet kunnen verdragen: licht en duisternis. Waar duisternis de baas is, heeft het licht geen plaats. Maar waar het licht gaat schijnen, moet de duisternis verdwijnen. Dat is het mooie: licht is altijd sterker dan duisternis!

Kerstfeest is een feest van licht. Miljoenen mensen vieren het. Het is als het ware een feest voor de hele wereld. Iedereen praat dan over vrede, liefde en licht. Het is een knusse, gezellige tijd. Even de kille werkelijkheid aan de kant schuiven en romantisch wegdromen bij het verhaal over een kindje in de kribbe. Het verhaal dat de brute macht van Herodus aangetast wordt door dat lieve, onschuldige baby’tje. Het verhaal dat God opkomt voor kleine, onbelangrijke mensen als Maria en de herders op het veld. Dat zijn inderdaad waarheden. Maar ik ben bang, dat we iets heel belangrijks vergeten, als Kerst niet méér voor ons is. Dan wordt Kerst in plaats van een feest voor de wereld meer en meer een werelds feest van ‘vrede op aarde, verbroedering tussen mensen, macht voor machtelozen, enzovoorts.’

 We mogen nooit vergeten, waaróm het Kerst is geworden. Het werd na de schepping al heel snel donker op aarde, toen de mensen de God van het Licht de rug toe keerden. Daarmee werd het donker in de harten van de mensen. Er kwam haat in wonen, egoïsme en jaloezie. De tweede generatie mensen pleegde al de eerste moord. De geschiedenis van de wereld is eigenlijk één groot zwartboek.
Maar God houdt niet van duisternis, Hij woont zelf in een groot licht – sterker nog: Hij ís het Licht. Het eerste wat Hij deed bij de schepping was lícht maken. Het licht van God omstraalde in één klap de duistere, woeste en lege aarde. Zo wil God ook de duisternis in de harten van mensen wegvagen, door zijn licht erin te laten schijnen. Dáárom werd Hij een Kind in de kribbe. Johannes zegt van Hem: ‘Het waarachtige licht, dat ieder mens verlicht, was komende in de wereld. Hij was in de wereld, en de wereld is door Hem geworden, …’ (Joh. 1:9-10)

Jezus is het Licht dat God stuurde om de wereld te verlichten. Dat licht van God was er altijd al, want God is eeuwig. Jezus was er ook altijd al, Hij is eeuwig God, eeuwig Licht. Maar met Kerst werd Hij zíchtbaar op aarde! Eigenlijk net als bij de schepping. Op de eerste dag was het licht er, maar pas op de vierde dag werden de lichtdragers zichtbaar.
De vierde dag… Petrus zegt in één van zijn brieven, dat één dag bij de Here is als duizend jaar en andersom. (2 Petr.3:8). Volgens de Joodse jaartelling, die bij de schepping begonnen is, leven we nu in het jaar 5762. Dat is het 6e millennium, dus de 6e dag. De geboorte van Christus vond twee millennia geleden plaats, dus op de vierde dag!

De vierde dag is de dag waarop het licht van God fysiek, aanwijsbaar zichtbaar werd op aarde. Jezus is de Lichtdrager, die er al vanaf de eerste dag van de wereld bij was, maar op de vierde dag ging stralen om licht te geven op de aarde.

In Genesis 1:18 staat dat God de lichtdragers behalve licht geven op aarde ook de taak gaf om te heersen over dag en nacht, én om het licht en de duisternis te scheiden. Daarmee zijn de zon, maan en sterren beelden van de Here Jezus: Hij zal ook heersen als koning én Hij is gekomen om scheiding te brengen tussen licht en duisternis.

En dat wordt door de meeste mensen die Kerst vieren vergeten: Jezus is als licht ook een oordeel. Hij zegt het zelf in Johannes 3:19 ‘Dit is het oordeel, dat het licht in de wereld gekomen is en de mensen de duisternis liever gehad hebben dan het licht, want hun werken waren boos. Want een ieder, die kwaad bedrijft, haat het licht, en gaat niet tot het licht, opdat zijn werken niet aan de dag komen; maar wie de waarheid doet, gaat tot het licht, opdat van zijn werken blijke dat zij in God verricht zijn.’

Kerstfeest is pas echt feest als je ‘tot het licht gaat’. Dat betekent, dat je de Here Jezus ook echt aanneemt als jouw Koning, dat je je voor Hem neerbuigt. Zo kwamen de wijzen uit het oosten ook tot het Licht. Ze knielden voor dat Kindje in de kribbe neer en brachten Hem geschenken. De wijzen hadden ingezien, dat dit Kerstkind meer was dan een lief baby’tje. Dit Kerstkind was en is de Koning van de wereld. Dat vroeg geloof van hen, want een Koningszoon zoek je in een paleis en niet stal. Toch vielen ze neer en bewezen Hem hulde (Math. 2:11).

Hoe anders is Kerst als je niet echt naar Gods licht gaat, je niet wilt buigen voor het Kerstkind. Dan is Kerst niet meer dan een feest van behaaglijkheid en licht in donkere, koude dagen; een wapenstilstand in tijden van oorlog. Maar na de kerstvakantie gaat het aloude leven door, de kanonnen bulderen en de geweren knallen weer, de haat gloeit opnieuw op. Wat is er veranderd? Niets! Dat komt ervan, als je het licht niet in je hart laat schijnen, maar alleen op de kaarsjes en in de kerstbomen. Er is geen scheiding gekomen tussen licht en duisternis in je leven. Met het opbergen van de kaarsjes en het aftuigen van de kerstboom verdwijnt het kerstlicht weer…

Kerstfeest is alleen een feest van licht als het scheiding brengt tussen licht en duisternis, als het licht mag heersen over de dagen en nachten van je leven. Dan blijft het levenslang Kerst. Je ziet in elk kaarsje en in elk lichtje van de kerstboom het gezicht van Jezus stralen. En in het leven van Jezus zien we de liefde van God zelf, die niets liever wil dan dat er licht in de duisternis is. Ook in de duisternis van onze harten. Als ons hart verlicht is, zal dat zijn uitwerking op ons hele leven hebben. Dan mag je zelf iets gaan uitstralen en een licht zijn voor de wereld. (Math. 5:14a, 16)

Kerst kan de wereld veranderen, als mensen echt naar het licht willen gaan, zich willen buigen voor de Here Jezus. Bij Hem, het scheppende woord en het licht van de wereld, is de bron van het leven. Als we Hem zien, zien we het Licht van God zelf. Psalm 36:10 zegt dat: ‘Bij U is de bron des levens, in uw licht zien wij het licht.’  Als je in de Here Jezus gelooft komt Zijn licht in je leven en zal de duisternis verdwijnen; dan gaat de morgenster op in je hart (2 Petr.1:19), de zon der gerechtigheid. (Mal. 4:2)

Het scheppingsverhaal lezen in een kerstdienst – het kan dus prima. Zoals het scheppingswerk van God de wereld voorgoed veranderde van een duistere chaos in een paradijs van leven, liefde en licht, zo wil God met Kerst de wereld veranderen.

Bid dat al die kerstfeestvierders dat licht mogen grijpen en begrijpen. Want is het op deze aarde niet opnieuw een duistere chaos geworden? Kerstfeest is het feest van de herschepping: uit liefde voor de wereld wil God nieuw leven geven en licht dat de duisternis uit de harten verdrijft.

Ik sluit af met de tekst, die voor mij de aanleiding was voor deze overdenking. Deze tekst is zo veelzeggend, zo mooi, dat we die ook op onze kerstkaart hebben gezet:

2 Cor. 4:6 (vertaling Het Boek)

Amen

21 december 2001